Tuinontwerp tekenen: zo maak je gratis een plat­te­grond van je tuin

Tuinontwerp tekenen: waarom je ontwerpt voordat je graaft

Een tuin betaal je per vierkante meter en is achteraf lastig bij te stellen. Een terras dat op de verkeerde plek is gestort, een boom die te dicht bij de erfgrens staat of een zwembad dat de doorgang blokkeert, zijn allemaal duur om te herstellen. Als je het tuinontwerp op een plattegrond tekent, op schaal, kun je meerdere indelingen vergelijken voor de prijs van een gum.

Een plattegrond beantwoordt heel praktische vragen. Komt de camper door de poort? Blijft het terras in de middag in de zon? Hoeveel meter haag moet ik kopen? Is er nog plek voor een moestuin? Elk antwoord lees je af door te meten, in plaats van ter plekke op het oog te schatten.

Het principe is hetzelfde als bij een plattegrond van een huis: eerst teken je wat vastligt, daarna wat je toevoegt. Het verschil zit in drie dingen: de grenzen van het perceel, de planten, die groeien, en de afstandsregels, die je worden opgelegd.

Dit heb je nodig voordat je begint

Net als bij het huis begint alles met maten. In de tuin neem je ze buiten op, met een lange rolmaat of een meetwiel en een paar piketten om referentiepunten te markeren.

De methode: een tuin­plat­te­grond tekenen in acht stappen

1. Maak een lijst van wat je wilt

   Terras, zwembad, tuinhuis, moestuin, gazon, speelhoek, parkeerplaats: schrijf de lijst op voordat je tekent, met de afmetingen die je voor ogen hebt. Een terras voor zes personen heeft ongeveer 4 m bij 3 m nodig en een parkeerplaats voor één auto ongeveer 5 m bij 2,5 m.

2. Teken de per­ceel­gren­zen

   Kies in Plan² de modus Terrein (knop Lagen) en volg de stappen Adres, Perceel, Huis en Omgeving, die je elk kunt overslaan. Teken de grenzen met het gereedschap Perceelsgrenzen: klik of tik op elke hoek van het perceel en rond af met Enter, een dubbelklik of de knop Klaar. Een perceel heeft een naam, een adres en een kadastrale aanduiding. De zijde aan de straat geef je aan, en de toegang of poort leg je op die zijde.

3. Plaats het huis op zijn werkelijke afstand

   Plaats het huis op het perceel: sleep het op zijn plek en draai het met de ronde greep. Plan² toont de afstanden van het huis tot elke grens en werkt ze bij als je het verschuift. Het is de nuttigste maat op de plattegrond en elke regel over bouwafstanden hangt ervan af.

4. Voeg de vaste punten toe

   Zet de poort (een schuifpoort vind je bij Garage en voertuigen), de toegang, een bestaand terras, de septictank en de naastgelegen gebouwen op de plattegrond. Deze vaste punten bepalen de rest van de tekening.

5. Voeg de vlakken toe

   Terras en zwembad komen elk in een gangbaar formaat uit de familie Tuin van de Catalogus en passen zich tot op de centimeter aan. Voor een gazon, een moestuin of een pad met een vrije vorm teken je een Vrije ruimte: ze krijgt een naam en haar oppervlakte wordt voor je berekend.

6. Controleer toegang en parkeren

   Zet een auto, een bestelbus of een camper op zijn werkelijke formaat op de plattegrond en rijd hem door de poort. Op een plattegrond zie je in twee minuten dat een bocht te krap is.

7. Plant op volwassen formaat

   Bomen en hagen plaats je als objecten. Geef ze de omvang die ze als volwassen plant hebben, niet die op de dag van het planten, om te zien of twee bomen elkaar in de weg staan of een boom het terras gaat overschaduwen.

8. Controleer de afstanden en exporteer

   Lees de afstanden tot de grenzen af en vergelijk ze met de regels van je gemeente. Pas aan en exporteer de plattegrond daarna via Bestand en Exporteren… als PNG of pdf, op de schaal van je keuze, om af te drukken en mee te nemen naar de tuin.

Wat je moet nagaan voordat je bouwt

Regels voor tuinen verschillen sterk per land, regio en gemeente. Deze gids geeft alleen de basisregel van het Nederlandse burenrecht en vervangt de regels van je eigen gemeente niet; controleer die voordat je beslist. Dit is waar ze meestal over gaan.

• Plantafstanden: in Nederland bepaalt artikel 5:42 van het Burgerlijk Wetboek dat bomen minstens 2 m van de erfgrens moeten staan (gemeten vanaf het midden van de voet van de boom) en heesters en heggen minstens 0,5 m, tenzij een verordening of een plaatselijke gewoonte een kleinere afstand toelaat of de buurman toestemming geeft. In België gelden eigen afstandsregels (Burgerlijk Wetboek); vraag ze na bij je gemeente.
• Hoogte van hekken en hagen: een afscheiding aan de straatkant mag vaak minder hoog zijn dan een achterin de tuin.
• Beschermde bomen en gebieden: sommige bomen en sommige wijken zijn beschermd, en kappen of snoeien vraagt dan om toestemming.
• Bijgebouwen: een tuinhuis, een berging of een overkapping kan boven een bepaalde grootte of hoogte, of vlak bij de grens, een omgevingsvergunning of een melding vereisen.
• Zwembaden en vijvers: voor een zwembad kan een vergunning, een veiligheidshekwerk of een minimale afstand tot de grens gelden.
• Inkijk: een verhoogd terras of een vlonder vlak bij de buren kan om afscherming vragen.
• Ondergrondse leidingen: laat vóór het graven nagaan waar kabels en leidingen liggen, bij de netbeheerders of de gemeente.

Is een regel onduidelijk, stel de vraag dan schriftelijk aan je gemeente. Het antwoord is meer waard dan een gok.

Conventies voor een tuin­plat­te­grond

Een paar afspraken maken een tuinplattegrond leesbaar voor anderen. Oriënteer hem met het noorden bovenaan en geef het noorden aan, want de zon bepaalt waar het terras, de moestuin en de bomen komen. Ligt het perceel scheef, draai het beeld dan met de windroos: de geëxporteerde situatiebladen draaien mee en hebben een noordpijl.

Geef elk element en elke zone een naam: een gazon, een moestuin en een pad zijn Vrije ruimtes met een duidelijke naam, die ook hun oppervlakte tonen. Teken hekken en hagen als dunne lijnen, veel dunner dan de muren van het huis, zodat ze niet voor muren worden aangezien.

Zet in maat wat voor de regels telt: de afstand van het huis tot de grenzen, van bomen tot de grenzen en van het zwembad tot de grenzen. Plan² toont de lengte van elke zijde van het perceel, het formaat van elk geplaatst element en de afstanden van het huis tot de grenzen. Voor de afstand tussen twee andere objecten lees je de positie van beide af bij de eigenschappen en trek je ze van elkaar af.

Bedenk dat een muurlijn op zijn as is getekend. Meet voor een afstand tot een grens vanaf de zijkant van de muur of de rand van het object, niet vanaf de as.

Uitgewerkt voorbeeld: de demonstratietuin

De afbeelding toont het perceel rond het demonstratiehuis: 25,60 m bij 15,00 m, met beide maten erbij. De straat ligt in het noorden en wordt afgesloten door een haag met een schuifpoort van 3,50 m die rechtstreeks naar de garagedeur leidt. De andere drie zijden zijn hekken, en langs het oostelijke hek loopt een haag van zeven struiken.

Het terras van 4 m bij 3 m ligt tegen de zuidgevel van het huis, onder de schuifpui van de woonkamer, en het zwembad van 6 m bij 3 m strekt zich uit over het zuidoosten. Twee bomen maken de tuin af, een tussen het terras en het zwembad en een ten oosten van het zwembad. Een Vrije ruimte met de naam Tuin kleurt de grond aan de zuidkant en toont haar oppervlakte, ongeveer 123 m².

Meet het zwembad na: het ligt minder dan een meter van het zuidelijke hek. Op een echt perceel zou die afstand het eerste zijn dat je controleert voordat je gaat graven, want veel gemeenten eisen meer. Daar is een plattegrond voor.

Veelgemaakte fouten bij een tuinontwerp

• Bomen tekenen op plantformaat. Een boompje van een meter hoog wordt een boom van vele meters, dus geef hem zijn volwassen omvang en zijn plantafstand.
• Helling en afwatering negeren. Een 2D-plattegrond toont ze niet: noteer ze naast de tekening en kies de plek van terrassen en schuurtjes daarop.
• Vergeten hoe voertuigen, machines van aannemers en leveringen binnenkomen. Zet ze op de plattegrond voordat je de breedtes vastlegt.
• Op een kadastrale kaart vertrouwen voor de grenzen. Meet ter plekke en roep bij twijfel een landmeter in.
• De oriëntatie verwaarlozen. Een terras pal op het noorden blijft koel en een moestuin in de schaduw levert weinig op.
• De regels van de gemeente pas lezen na de aankoop. Lees ze voordat je het zwembad bestelt.

Je tuin­plat­te­grond maken in Plan²

Plan² tekent het huis en het perceel op dezelfde plattegrond, in 2D en zonder account. Je gebruikt dezelfde handelingen als bij een plattegrond van een huis, plus de modus Terrein en de familie Tuin in de Catalogus.

• Het perceel teken je in de modus Terrein met Perceelsgrenzen, in vier stappen die je kunt overslaan: Adres, Perceel, Huis en Omgeving. Met Straat, Stoep, Toegang en Naastgelegen gebouw leg je de omgeving vast. Een hek of haag die je liever als muurlijn tekent, krijgt het Muurtype Scheidingswand (7 cm). Het raster laat punten om de 10 cm vastklikken.
• De kaart is een keuze: een keuzekaart vraagt eerst of je haar wilt tonen en er wordt niets verstuurd voordat je ja zegt. In Nederland en België komt de kaart van OpenStreetMap (via OpenFreeMap) en zoek je een adres via OpenStreetMap. Het kadasterperceel en de gebouwomtrek importeren kan alleen in Frankrijk, dus teken de grens zelf na uit je akte, je meetrapport of de kadastrale kaart: tik op elke hoek en rond af met Klaar.
• De familie Tuin van de Catalogus heeft een terras, een zwembad, een boom, een septictank, een tuinstoel, een tuinfauteuil, een tuintafel, een ronde tuintafel, een tuinset, een ligbed, een parasol, een barbecue, een plantenbak, een moestuinbak, een tuinhuisje, een schommel en een trampoline. Een schuifpoort, een auto, een bestelbus, een camper, een bus en een fiets vind je bij Garage en voertuigen. Elk element past je aan in formaat en draait tot op de graad.
• Een haag of hek bestaat niet als apart element in de bibliotheek: zet bomen van de gewenste breedte op een rij, of teken een dunne muur met de naam “Haag”.
• Een Vrije ruimte, met vier hoeken en zo nodig een extra hoek via “Hoek toevoegen”, staat voor een gazon, een moestuin of een pad en toont haar oppervlakte.
• Past het perceel niet op de pagina? Met “Plattegrond vergroten” maak je de plattegrond groter. De pijltjestoetsen verplaatsen het geselecteerde element 1 cm, of 10 cm met Shift.
• Exporteer de plattegrond als JSON om hem te heropenen, als PNG of pdf om af te drukken (Bestand, Exporteren…, met de keuze Situatietekening voor perceel, straat en afstanden tot de grenzen), of deel hem met “Delen via link”: de plattegrond wordt op geen enkele server opgeslagen.